جشن سده ایرانی مبارک

جشن سده که در تاریخ دهم بهمن ماه برگزار می‌گردد و جشنی ملی است با پیشینه‌‎ای چندین هزار ساله . در شاهنامه‌ی فردوسی چگونگی به وجود آمدن این جشن از دیدگاه استوره ای آمده است:


  «روزی هوشنگ پادشاه پیش‌دادی به همراه گروهی به کوه اندر شده بود که ناگهان ماری سیاه با دیدگانی چون آتش و بسیار بزرگ پدیدار گشت، هوشنگ دست بر سنگ برد و با زور کیانی سنگ را به سوی مار انداخت، مار از سنگ گریخت و سنگ به جای مار بر سنگی گران فرود آمد، از برخورد سنگ خُرد و سنگ کلان، شراره‌ای جست و آتش به وجود آمد و این آتش از آن پس پیشرفت‌های فراوان انسان را در پی داشت. هوشنگ از آن پس به مناسبت این کشف بزرگ انسانی آتشی بزرگ برافروخت و "جشن سده" را برپا داشت. جشن سده به گفته‌ی فردوسی از روزگار هوشنگ برای ما به یادگار مانده است»


بهتر است از زبان خود فردوسی بخوانیم:

یکی روز شاه جهان سوی کوه * گذر کرد با چند کس هم گروه
پدید آمد از دور چیزی دراز * سیه رنگ و تیره تن و نیز تاز
دو چشم از بر سر، چو دو چشمه خون * ز دود دهانش جهان تیره گون
نگه کرد هوشنگ با هوش و سنگ * گرفتش یکی سنگ و شد تیز چنگ
به زور کیانی رهانید دست * جهان‌سوز مار از جهان‌جوی جست
بر آمد به سنگ گران سنگ خرد * همان و همین سنگ بشکست گرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ * دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
نشد مار کشته ولیکن ز راز * ازین طبع سنگ آتش آمد فراز
جهاندار پیش جهان آفرین * نیایش همی کرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد * همین آتش آنگاه قبله نهاد
بگفتا فروغیست این ایزدی * پرستید (نگاه‌بانی و نه پرستش!)باید اگر بخردی
شب آمد برافروخت آتش چو کوه * همان شاه در گرد او با گروه
یکی جشن کرد آن شب و باده خورد * سده نام آن جشن فرخنده کرد
ز هوشنگ ماند این سده یادگار * بسی باد چون او دگر شهریار

 

آیین و مراسم جشن سده

چگونگی برگزاری جشن سده


تا دوره ساسانی: فردوسی آنرا به هوشنگ نسبت می دهد و ابوریحان بیرونی و نوروزنامه آنرا از فریدون می دانند و همچنین رسمی شدن جشن سده به زمان اردشیر بابکان منسوب گردیده است، اما در هیچکدام به شیوه برگزاری آن اشاره ای نشده است.

بعد از ساسانیان: مورخان و نویسندگانی چون بیرونی، بیهقی، گردیزی، مسکویه و … از شیوه برگزاری جشن سده در دوران غزنویان، سلجوقیان، خوارزمشاهیان، آل زیار و … تا دوره مغول بسیار نوشته اند. از آیین های عامه مردم سندی نداریم اما در حضور شاهان، رسم شعرخوانی بود و نیز پرندگان و جانورانی به آتش انداخته می شدند و گیاه خوشبو تبخیر می کردند تا مضرات آن را برطرف کنند.

در عصر حاضر: در مازندران، کردستان، لرستان،و سیستان و بلوچستان؛ روستاییان و کشاورزان و چوپانان و چادرنشینان نزدیک غروب یکی از روزهای زمستان (آغاز نیمه یا پایان زمستان) روی پشت بام، دامنه کوه، نزدیک زیارتگاه، کنار چراگاه و یا کشتزار آتشی افروخته و بنا بر سنتی کهن پیرامون آن گرد می آیند بدون آنکه نام جشن سده بر آن نهند.

ولی در کرمان جشن سده یا سده سوزی در بین تمامی اقشار مردم کرمان، مسلمان، زرتشتی، کلیمی … رواج دارد که همه ساله در دهم بهمن ماه برگزار می شود. در بین چادرنشینان بافت و سیرجان سده سوزی چوپانی برگزار می شود که شب دهم بهمن آتش بزرگی بنام آتش جشن سده، با چهل شاخه از درختان هرس شده که نشان چهل روز “چله بزرگ” است در میدان ده برمی افروزند و می خوانند: سده سده دهقانی/ چهل کنده سوزانی/ هنوز گویی زمستانی.

چنانکه از کتاب ها و اسناد تاریخی برمی آید جشن سده جنبه دینی نداشته و تمام داستان های مربوط به آن غیردینی است و بیشتر جشنی کهن و ملی به شمار می آید و وارث حقیقی جشن سده نه فقط زرتشتیان، بلکه همه ایرانیان اند، میراثی که به بسیاری از کشورهای همسایه نیز راه یافت.

riv69ns7h0oiupq4mx.jpg

 

 

منبع : کورش محسنی ;

/ 0 نظر / 7 بازدید